MYTARZ
Mytarz zwany dawniej Mytarza wielka, albo Mikarza wielka. Mytarz leży na lewym brzegu Wisłoki 313 m. n. p. m. Ma grunta namuliste, na porzeczu. Graniczy na północ z Mytarka, na zachód oddziela go od Samoklęsk lesista góra zwana „Krzyżową“, na południe ze wsią Brzezową, od której oddziela ją las Gamracz, a na wschód ze Żmigrodem Nowym, od którego oddziela go Wisłoka. Kasa gminna wynosi 527 k 78 h.
Mytarz był pierwotnie wsią królewską W r. 1410 3. października, nadaje król Władysław Jagiełło dokumentem wydanym w Junowładach wieś Mytarzem zwaną w zastaw za 60 grzywien Januszowi z Frydrychowie, a to w nagrodę za jego wierność, i różne usługi, oddane królowi. Wspomniany Janusz miał trzymać wieś tę ze wszystkimi jej czynszami, użytkami, polami, łąkami, lasami tak długo, jak długo te 60 grzywien jemu lub jego następcom nie będą oddane. Długosz pisze o tej wsi: Wieś należąca do parafii w Nowym Żmigrodzie, należała do dóbr króla polskiego. Były w niej łany kmiecie, a z każdego z nich płacono czwartą część grzywny kanonikowi czwartej prebendy św. Floryana w Krakowie. W roku 1581 należała do Mikołaja Stadnickiego, a było we wsi łanów kmiecich 9½, komorników z bydłem 6, komorników bez bydła 3, rzemieślników 2. Później Mytarz, czyli Mytarza wielka należała do starostwa osieckiego. W r. 1607 protestowali się (skarżyli się) Mytarzanie wraz z mieszkańcami Osieka przed woźnym i dwoma szlachcicami, że dzierżawcy Mytarzy Gnińscy przyłączyli cztery role kmiecie opuszczone do folwarku w Mytarzy wielkiej. Nazwy tych ról były: Grabowska, Przybylińska, Jaworowska i Kurkowska. W r. 1702 rewizorzy starostwa osieckiego znaleźli łanów do podatkowania cum décima półczwarta, rzemieślnika, ani zagrody, ani komory, ani młyna niema. W następnych czasach należała do rodziny Stadnickich, później miał Mytarz tych samych właścicieli, co i Osiek do r. 1884. W tymże roku kupuje Mytarz od Franciszka Gaszyńskiego, Paweł Bal. Za zniesione prawa pańszczyźniane zapłacono za Mytarz 6.923 zł. 35 kr. m. k.
Theiner przywodzi między parafian w r. 1328 także parafię Witarz. Być może, że w Mytarzu była parafia, która później przyłączona została do parafii żmigrodzkiej. Długosz nic nie wspomina o tem, jakoby w Mytarzu miał być kościół. Według szematyzmu dyecezyalnego przemyskiego, był w Mytarzu kościół pod wezwaniem św. Wojciecha. Odnowicielem parafii w Mytarzu był w r. 1537 Andrzej Stadnicki, kasztelan sanocki.
Część statystyczna. Mytarz liczy na obszarze gminnym 447 mieszkańców; na obszarze dworskim 28; mniejsza własność posiada 322 hk. 60 a. 8 m2; większa własność 113 hk. 32 a. 26 m2; z tego na lasy wypada 48 hk.; a z tych na lasy gminne 6 hk.; na lasy prywatne 42 hk.
